گفت‌وگوی خبرنگار با کارشناس اقلیم‌شناسی درباره ابعاد پنهان ال‌نینو در کهگیلویه و بویراحمد/بخش دوم

دراین گزارش آمده است:
مرحله دوم گزارش :
گفت‌وگوی خبرنگار با کارشناس اقلیم‌شناسی درباره ابعاد پنهان ال‌نینو در کهگیلویه و بویراحمد

بخش اول: اقتصاد و انرژی

خبرنگار: تاکنون درباره کشاورزی، منابع آب، زیرساخت‌ها و حوزه شهری صحبت کردیم. اما به نظر می‌رسد ابعاد مهم دیگری هم وجود دارد که کمتر به آن پرداخته شده. از اقتصاد و انرژی شروع کنیم. ال‌نینو چه تأثیری بر این حوزه در استان ما دارد؟

کارشناس: این موضوع بسیار مهم است و متأسفانه کمتر به آن پرداخته می‌شود. ال‌نینو فقط یک پدیده هواشناسی نیست؛ یک مسئله اقتصادی تمام‌عیار است. اجازه بدهید با یک مثال ساده شروع کنم. استان کهگیلویه و بویراحمد به‌دلیل موقعیت کوهستانی و منابع آبی، پتانسیل بالایی در تولید برق آبی دارد. سد کوثر و سایر طرح‌های در دست احداث، می‌توانند در سال‌های پربارش ال‌نینو تولید انرژی را افزایش دهند. اما همین بارش اگر به‌صورت سیل‌آسا و مهارنشده باشد، می‌تواند به تأسیسات سد آسیب بزند و امنیت انرژی را تهدید کند. این دقیقاً همان پیوند آب-انرژی-غذا است که در ادبیات اقلیم‌شناسی از آن به‌عنوان یک زنجیره به‌هم‌پیوسته یاد می‌شود.

خبرنگار: یعنی می‌فرمایید ال‌نینو هم فرصت است و هم تهدید برای انرژی استان؟

کارشناس: دقیقاً. از یک سو، بارش بیشتر یعنی ذخیره آب بیشتر در پشت سدها و در نتیجه تولید برق آبی بیشتر. این می‌تواند وابستگی استان به سوخت‌های فسیلی را کاهش دهد. از سوی دیگر، بارش‌های کوتاه‌مدت و شدید می‌تواند به‌جای ذخیره، به سیل و تخریب تبدیل شود. اگر سدها برای چنین رویدادهایی آماده نباشند، نه‌تنها انرژی تولید نمی‌شود، بلکه خسارات سنگینی هم به بار می‌آید. در سال ۲۰۲۵ در باشت، ۲۷۵ میلیمتر بارش در ۴۸ ساعت ثبت شد. اگر پروژه پخش سیلاب باشت نبود، همین بارش می‌توانست به تأسیسات پایین‌دست آسیب جدی بزند.

خبرنگار: از نظر اقتصادی چه پیامدهایی برای استان دارد؟

کارشناس: چند پیامد کلیدی. اول، تورم. ال‌نینو می‌تواند قیمت مواد غذایی را در سطح جهانی و ملی افزایش دهد. استان ما هم از این قاعده مستثنا نیست. وقتی تولیدات کشاورزی آسیب می‌بیند، قیمت‌ها بالا می‌رود و بودجه خانوار تحت فشار قرار می‌گیرد. دوم، خسارات مستقیم اقتصادی. سیلاب به جاده‌ها، پل‌ها، تأسیسات کشاورزی، دامداری‌ها و مرغداری‌ها آسیب می‌زند. جبران این خسارات هزینه‌های سنگینی بر بودجه استان تحمیل می‌کند. سوم، کاهش سرمایه‌گذاری. وقتی ریسک بلایای طبیعی بالا باشد، سرمایه‌گذاران تمایل کمتری به سرمایه‌گذاری در بخش‌های آسیب‌پذیر مثل کشاورزی و گردشگری دارند. از دید اقلیم‌شناسی، پیشگیری همیشه کم‌هزینه‌تر از جبران خسارت است. هر تومانی که امروز در آبخیزداری و پخش سیلاب سرمایه‌گذاری شود، چند برابر در آینده صرفه‌جویی ایجاد می‌کند.

بخش دوم: سلامت عمومی

خبرنگار: سلامت عمومی چطور؟ ال‌نینو چه چالش‌هایی برای مردم استان ایجاد می‌کند؟

کارشناس: سلامت عمومی یکی از مغفول‌ترین ابعاد ال‌نینو است. متأسفانه وقتی درباره ال‌نینو صحبت می‌شود، همه به بارش و سیل فکر می‌کنند، در حالی که اثرات بهداشتی می‌تواند بسیار گسترده‌تر و طولانی‌تر باشد.

خبرنگار: مشخصاً چه بیماری‌هایی در کمین است؟

کارشناس: دو دسته اصلی. دسته اول، بیماری‌های واگیر. پس از سیلاب، خطر شیوع بیماری‌های ناشی از آب و غذا به‌شدت افزایش می‌یابد. وبا، حصبه، اسهال خونی و هپاتیت A از جمله این بیماری‌ها هستند. وقتی آب آشامیدنی با فاضلاب یا آلاینده‌ها مخلوط شود، این خطر چند برابر می‌شود. همچنین، بیماری‌های منتقله توسط حشرات مثل مالاریا و دنگی می‌تواند در پی افزایش رطوبت و آب‌های راکد افزایش یابد. استان ما با توجه به اقلیم گرمسیری بخش‌هایی از جنوب و غرب، مستعد این موضوع است.

خبرنگار: دسته دوم؟

کارشناس: بیماری‌های غیرواگیر و فشار بر نظام سلامت. امواج گرما می‌تواند بیماری‌های قلبی-عروقی و تنفسی را تشدید کند. سالمندان، کودکان و بیماران زمینه‌ای بیشترین آسیب را می‌بینند. علاوه بر این، آسیب به زیرساخت‌های درمانی در سیلاب می‌تواند خدمات بهداشتی را مختل کند. اگر بیمارستان یا مرکز بهداشتی در منطقه سیل‌زده از کار بیفتد، دسترسی مردم به درمان قطع می‌شود. از دید اقلیم‌شناسی، آمادگی نظام سلامت باید بخشی از راهبرد سازگاری با ال‌نینو باشد، نه یک موضوع حاشیه‌ای.

بخش سوم: جامعه و اکوسیستم

خبرنگار: از اقتصاد و سلامت که بگذریم، ال‌نینو چه تأثیری بر جامعه و اکوسیستم استان دارد؟

کارشناس: این بخش بسیار حساس است. امنیت غذایی اولین موضوع است. وقتی کشاورزی آسیب می‌بیند، تولیدات دامی و زراعی کاهش می‌یابد، قیمت‌ها بالا می‌رود و دسترسی اقشار کم‌درآمد به غذای کافی سخت‌تر می‌شود. این می‌تواند فقر و نابرابری را تشدید کند. در تاریخ ایران، بحران‌های طولانی آب بارها به اعتراضات اجتماعی منجر شده است.